Bliski Wschód jest uznawany za kolebkę pierwszych wielkich cywilizacji. To właśnie tutaj około 10–12 tysięcy lat temu zaczęły powstawać pierwsze osady rolnicze, a kilka tysięcy lat później narodziły się miasta, pismo i zorganizowane państwa. Współczesny turysta może odwiedzić wiele miejsc, które pamiętają początki cywilizacji i pokazują, jak wyglądało życie pierwszych mieszkańców tej części świata.
Jerycho – jedno z najstarszych miast świata
Położone na Zachodnim Brzegu Jordanu Jerycho należy do najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast na świecie. Pierwsze osady powstały tam około 9000 r. p.n.e., kiedy mieszkańcy zaczęli prowadzić osiadły tryb życia.
Co można zobaczyć?
Najważniejszym stanowiskiem archeologicznym jest Tell es-Sultan, gdzie odkryto pozostałości neolitycznych murów obronnych i wieży liczącej ponad 10 tysięcy lat. Zwiedzający mogą zobaczyć fundamenty dawnych budowli oraz poznać historię pierwszych społeczności rolniczych.
Ur – miasto Sumerów
Na terenie dzisiejszego południowego Iraku znajdują się ruiny Ur – jednego z najważniejszych miast starożytnej Mezopotamii. Powstało około IV tysiąclecia p.n.e. i było centrum cywilizacji sumeryjskiej.
Dziedzictwo Mezopotamii
Najbardziej charakterystyczzym zabytkiem jest monumentalny ziggurat, czyli świątynia schodkowa poświęcona bogu księżyca Nannie. To właśnie w miastach takich jak Ur rozwijało się pismo klinowe, administracja oraz pierwsze systemy prawne.
Babilon – symbol starożytnej potęgi
Babilon osiągnął największy rozkwit w VI wieku p.n.e. za panowania króla Nabuchodonozora II. Miasto stało się jednym z najważniejszych ośrodków politycznych i kulturalnych starożytnego świata.
Co pozostało do dziś?
Na stanowisku archeologicznym można zobaczyć fragmenty murów miejskich, fundamenty pałaców oraz rekonstrukcję słynnej Bramy Isztar. Choć legendarne Wiszące Ogrody Babilonu nie zostały jednoznacznie zlokalizowane, historia miasta wciąż fascynuje archeologów i historyków.
Byblos – fenicka stolica handlu
Położone na wybrzeżu Libanu Byblos należy do najstarszych stale zamieszkanych miast świata. Jego historia sięga co najmniej VII tysiąclecia p.n.e.
Kolebka alfabetu
Miasto odegrało ogromną rolę w rozwoju handlu śródziemnomorskiego. Fenicjanie stworzyli tutaj alfabet, który stał się podstawą wielu późniejszych systemów pisma, w tym alfabetu greckiego i łacińskiego.
Damaszek – tysiące lat nieprzerwanej historii
Stolica Syrii jest jednym z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast na świecie. Przez tysiące lat znajdowała się na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych łączących Azję, Afrykę i Europę.
Zabytki wielu epok
Historyczne centrum miasta zachowało liczne zabytki z okresu rzymskiego, bizantyjskiego i islamskiego. Wielki Meczet Umajjadów należy do najważniejszych obiektów architektury islamskiej.
Persepolis – ceremonialna stolica Persji
Choć znajduje się na terenie dzisiejszego Iranu, Persepolis jest jednym z najważniejszych zabytków starożytnego Bliskiego Wschodu. Miasto zostało założone około 518 r. p.n.e. przez Dariusza I.
Monumentalne pałace
Do dziś zachowały się imponujące kolumny, schody ceremonialne oraz płaskorzeźby przedstawiające delegacje z różnych części imperium perskiego. Stanowisko archeologiczne pozwala zrozumieć skalę potęgi jednej z największych cywilizacji starożytności.
Göbekli Tepe – świątynia starsza od piramid
Na południowym wschodzie Turcji znajduje się Göbekli Tepe – kompleks megalitycznych budowli datowanych na około 9600 r. p.n.e.
Rewolucja w archeologii
Odkrycie tego miejsca zmieniło poglądy naukowców na temat początków cywilizacji. Okazało się, że monumentalne budowle sakralne powstawały jeszcze przed rozwojem rolnictwa i pierwszych miast.
Petra – skalne miasto Nabatejczyków
Choć Petra powstała później niż mezopotamskie miasta, należy do najważniejszych stanowisk archeologicznych Bliskiego Wschodu. Wykute w czerwonych skałach budowle zachwycają precyzją wykonania i rozmachem.
Centrum handlu
Miasto było ważnym punktem na szlakach handlowych łączących Półwysep Arabski z basenem Morza Śródziemnego. Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem pozostaje monumentalny Skarbiec wykuty w skale.
Dlaczego Bliski Wschód odegrał tak ważną rolę?
To właśnie tutaj panowały warunki sprzyjające rozwojowi rolnictwa. Żyzne gleby i dostęp do wielkich rzek – Tygrysu, Eufratu, Jordanu i Nilu – umożliwiły powstawanie pierwszych osiadłych społeczności. Z czasem rozwinęły się miasta, administracja, handel oraz pismo, które stały się fundamentem kolejnych cywilizacji.
Dziedzictwo pierwszych cywilizacji
Najstarsze miasta Bliskiego Wschodu pokazują początki niemal wszystkich elementów współczesnej cywilizacji – od urbanistyki i prawa po rozwój nauki, architektury i handlu. Mimo że część zabytków ucierpiała wskutek upływu czasu lub współczesnych konfliktów, wiele stanowisk archeologicznych nadal pozostaje dostępnych dla badaczy i turystów. Odwiedzając Jerycho, Ur, Byblos, Persepolis czy Petrę, można zobaczyć miejsca, w których kilka tysięcy lat temu rodziła się historia znanego nam świata.
